Veterinariya meditsinasining zamonaviy ilm-fan yutuqlari va chorvachilikni rivojlantirishning istiqbollari» mavzusidagi Respublika ilimiy-amaliy konferensiya materiallari
Ushbu toʻplam Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 31-martdagi “Veterinariya va chorvachilik sohasida kadrlar tayyorlash tizimini tubdan takomillashtirish toʻgʻrisida”gi PQ-187-son qarorining 4-ilovasi 19-bandiga muvofiq, 2025-yil 28-martda oʻtkazilgan «Veterinariya meditsinasining zamonaviy ilm-fan yutuqlari va chorvachilikni rivojlantirishning istiqbollari» mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy konferensiya qatnashuvchilar tomonidan taklif qilingan materiallar kiritilgan. Konferensiyaning va ushbu bosmaning zarur vazifalar kiritilgan mavzu doirasida eng yangi ma’lumotlar bilan tanishish, muammoli masalalarni muhokama qilishdan iborat. Ushbu toʻplam, chorvachilik va qishloq xoʻjalik sohasidagi tadqiqotlar, olimlar va soha kadrlar uchun moʻljallangan. Ushbu toʻplam qishloq xoʻjalik yoʻnalishi boʻyicha ilmiy-tadqiqotlar olib borayotgan professor-oʻqituvchilar, yosh olimlar, doktorantlar, mustaqil izlanuvchilar, magistrantlar hamda iqtidorli talabalar uchun moʻljallangan. Maqolalar mualliflar taklif etgan, hamda qabul qilinish tartibida chop etilgan. To‘plamda keltirilgan dallillarning haqqoniyligi va to‘g‘riligi, shuningdek mazmuniga mualliflar to‘la javobgardirlar.
СУЩНОСТЬ УГЛЕВОДНОГО ОБМЕНА У ПРОДУКТИВНОГО КРУПНОГО РОГАТОГО СКОТА И ОСНОВНЫЕ ФАКТОРЫ ЕГО НАРУШЕНИЙ.
На пути проведения аграрных реформ проводимых в республике Узбекистан и направленных на всесторонное обеспечение потребности населения на продуктах животноводства яляются болезни нарушения обмена веществ у высокопродуктивных животных.
BOVIKOLYOZ BILAN KASALLANGAN ECHKILAR QONIDAGI GEMATOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Maqolada bovikolyoz kasalligi bilan kasallangan echkilarning qonidagi yuz bergan gematologik o‘zgarishlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar batafsil bayon qilingan.
Изыскание лечебных средств и методы профилактики тейлериоза крупного рогатого скота изучение распространение тейлериоза крупного рогатого скота в Каракалпакстане, усовершенствование методов диагностики. лечение и меры борьбы с ними .
ҚОРАҚАЛПОҒИСТОННИНГ ШЎРЛАНГАН ТУПРОҚЛАРИГА FABACEAE ОИЛАСИГА МАНСУБ ФИТОМЕЛИОРАНТ ЎСИМЛИКЛАРНИ ЕТИШТИРИШГА ОИД
Қорақалпоғистон Республикасидаги шўрланган тупроқлар экологик муаммоларнинг ечилмасдан қолган долзарб йўналишларидан бири бўлиб, уларнинг мелиорацияси ҳамда тупроқ унумдорлигини тиклаш мураккаб ва кўп жабҳали ёндашувни талаб қилади. Ушбу мақолада Fabaceae оиласига мансуб Gleditsia, Halimodendron Fisch., Melilotus, Glycyrrhiza каби биомелиорант ўсимликларнинг шўр тупроқларга мослиги, уларнинг фитомелиоратив хусусиятлари ва экотизимдаги ўрни ёритиб берилган. Шўр тупроқларни фитомелиорация қилиш орқали тупроқнинг туз миқдорини камайтириш, экосистемани тиклаш ва иқтисодий фойдали ўсимликлар етиштириш имкониятлари таҳлил қилинган. Тадқиқот натижалари шўрланган ерлардан самарали фойдаланиш ва биохилмахилликни сақлаш бўйича муҳим илмий ва амалий аҳамиятга эга.
GIPODERMATOZ KASALLIGINI DAVOLASHDA NEGUVON PREPARATINI QO‘LLANILISHI
Ushbu maqolada Qoraqolpoqiston Respublikasi Xujayli tumaniga qarashli Amudaryo MFYda qoramollar orasida gipodermatoz kasalligiga tekshirishlar olib borish va davolashda Ivermektin va Neguvon preparatlarining davolash samarasini aniqlash bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqotlarning natijalari keltirilgan. Olingan natijalarga Qoraqalpag‘iston respublikasi Xujayli tumaniga qarashli Amudaryo MFYda qoramollar orasida gipodermatoz kasalligining tarqalishi o‘rtacha 15,0 foiz ga teng bo‘ldi. Qoramollarning gipodermatoz kasalligini davolashda Ivermektin preparatning samarasi 93,3 foizga, Neguvon preparatining samarasi esa 100 foizga teng bo‘ldi
QORAQALPOQISTON RESPUBLIKASI AYRIM TUMANLARIDA ECHKILAR ORASIDA EKTOPARAZITLARINING TARQALIShI
Ushbu maqolada Qoraqalpoqiston Respublikasi ayrim tumanlari echkichilik xo‘jaliklarida mavjud echkilarda parazitlik qiladigan ektoparazitlar tarqalishi va mavsumiy dinamikasi bayon qilingan.
ЕKTОPАRАZITOZLАRGА QАRSHI KURASHISH TАDBIRLАRINING IQTISОDIY SАMАRАDОRLIGI
Ushbu maqolada Qoraqalpogʻiston Respublikasi ayrim tumanlari sharoitida qoramolchilikka ixtisoslashgan fermer xoʻjaliklarida ektoparazitlar qoramollarda parazitlik qilishi natijasida kelib chiqadigan ektaparazitoz kasalliklarga qarshi kurashishning iqdisodiy samaradorligi batafsil bayon qilingan.
QORAMOLLARDA PASTERELLYOZ KASALLIGINI ERTA ANIQLASH VA LABORATORIYADA DIAGNOZ QO‘YISH USULLARI
Ushbu maqolada qoramollarda keng tarqalgan va iqtisodiy zarar yetkazuvchi infeksion kasalliklardan biri bo‘lgan pasterellyoz (Pasteurellosis) kasalligining erta aniqlanishi va zamonaviy laboratoriya usullari orqali aniq diagnoz qo‘yish yo‘llari ko‘rib chiqiladi. Kasallikning etiologiyasi, klinik belgilari, patomorfologik o‘zgarishlari, laborator tahlil metodlari, ayniqsa molekulyar-diagnostika va serologik testlarning roli yoritiladi. Maqolada shuningdek, veterinariya amaliyotida pasterellyozni boshqacha kasalliklardan farqlash (differensial diagnostika) muhimligi va o‘z vaqtida chora-tadbirlar ko‘rilmasligining oqibatlari haqida ham ma’lumotlar beriladi.
BUZOQLARDA MODDA ALMASHINUV JARAYONLARIGA DORIVOR MODDALARNING TA’SIRI VA NOTO‘G‘RI QO‘LLANISHI
Ushbu maqolada buzoqlarda modda almashinuv jarayonlari va unga dorivor moddalarning ta'siri o‘rganilgan. Vitaminlar, minerallar, probiotiklar va energetik stimulyatorlarning metabolizmni rag'batlantirishdagi roli hamda dorilarning noto‘g‘ri qo‘llanishi oqibatlari yoritilgan. Shuningdek, buzoqlarni parvarishlashda amaliy tavsiyalar berilgan.
QORAQALPOG‘ISTONDA OTLARNING DUODENAL GASTROFILLARI
Mazkur ilmiy ishda Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududida otlarda uchraydigan duodenal gastrofillarining biologiyasi, patologik ta’siri o‘rganildi. Tadqiqot davomida ayniqsa Gasterophilus nigricornis va Gasterophilus nasalis turlari o’n ikki barmoq ichak gastrofilyoz kasalligining asosiy qo‘zg‘atuvchilari ekanligi aniqlandi. Ularning I-II-III bosqich lichinkalari o‘n ikki barmoq ichak devorlariga chuqur kirib borib, u yerda yong‘oq yoki hattoki tovuq tuxumi kattaligidagi shish va tugunlarni hosil qilishi kuzatildi. Shuningdek, lichinkalarning patologik ta’siri oqibatida ichak shilliq qavatida miaz yara va yallig‘lanish o’chog’lari paydo bo’lishi, ichakning motorikasini buzilishi, ovqat hazm qilish jarayonining izdan chiqishi, hayvonlarda ozib ketish, ishtahaning yo‘qolishi, kamqonlik, zaiflik kabi klinik belgilar bilan namoyon bo‘lishi aniqlandi.
OTLAR OROFARINGEAL GASTEROFILLYOZI DIAGNOSTIKASI
Mazkur maqolada Nukus tumani hududida otlarda uchraydigan orofaringeal gasterofillyoz kasalligini aniqlash uchun yangi endoskopik qurilma asosida o‘tkazilgan gelmintologik tadqiqotlar natijalari bayon etilgan. Taklif etilgan diagnostik vosita 1 metr uzunlikdagi, yumaloqlashtirilgan metall uchi bilan jihozlangan trubka bo‘lib, uning uchki qismiga maxsus mini videokamera va yashil tusli diodli yoritgich o‘rnatilgan. Qurilmaning orqa qismida 45° egilgan dastak, boshqaruv tugmasi va smartfon bilan ulanadigan kabel mavjud. Qurilma yordamida otning og‘iz bo‘shlig‘i maxsus zevnik yordamida ochiladi va trubka orofaringeal hududga kiritilib, kamera orqali real vaqt rejimida kuzatuv olib boriladi. Tadqiqot davomida Gasterophilus avlodi lichinkalari turli bosqichlarda aniqlanib, ular til asosining pastki qismi (radix linguae), hiqqildoq (epiglottis) atrofida va yumshoq tanglay sohalarida joylashgani kuzatildi. Ushbu yangi texnologik yondashuv otlarda orofaringeal gelmintozlarni erta bosqichda, an’anaviy klinik belgilarsiz aniqlash imkonini beradi va kasallikni samarali nazorat qilishda muhim diagnostik yechim sifatida taklif etiladi.
KATARAL IRIŃLI MASTITLER, OLARDI YEMLEWDI, ALDIN ALIWDI JETILISTIRIW.
Maqalada kataral irińli mastitler hám olardı emlew, aldın alıwdı jetilistiriw boyınsha is-ilajlar, kesellik qaysı haywanlarda kóbirek ushırasıwı, emlew hám aldın alıwda qaysı usıllardan hám dári qurallarınan paydalanıw boyınsha ádebiyatlar maǵlıwmatları keltirilgen.
ITLARDA OLDINGI OYOQ AMPUTATSIYASI: KLINIK KO‘RSATMALAR, REABILITATSIYA VA HAYOT SIFATIGA TA’SIRI
Ushbu maqola, itlarda oldingi oyoq amputatsiyasining klinik ko‘rsatmalari, reabilitatsiya jarayonlari va amputatsiyaning hayot sifatiga ta’sirini tahlil qiladi. Itlarda amputatsiya ko‘pincha travmalar, onkologik kasalliklar, infektsiyalar yoki nekroz natijasida amalga oshiriladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, amputatsiya jarayonining muvaffaqiyatiga og‘riqni boshqarish, infektsiyalarning oldini olish, protezlash va psixologik qo‘llab-quvvatlash kabi yondashuvlar ta’sir qiladi. Reabilitatsiya yordamida amputatsiya qilgan itlar tezda tiklanadi va hayot sifatini sezilarli darajada yaxshilaydi.
Qadirberganov Bekpolat G‘ayratjon O‘g‘li
PAL HÁRRE XOJALIQLARINDA VAROATOZDIŃ TARQALIWI HÁM QARSI GÚRESIW IS-ILAJLARI
Samarqand mámleketlik veterinariya medisinası, sharwashılıq hám biotexnologialiq universiteti Nukus filiali hám qalada pal hárrelerdiń ómirinde varroatoz keselligi, etiologiyası, epizootologiyalıq maǵlıwmatlar, rawajlanıw ciklleri, patogenezi, klinikalıq belgileri, diagnoz hám differencial diagnoz, onıń unamsız aqıbetleri, ekonomikalıq zıyanı, keselliktiń tarqalıwı hám aldın alıw ilajları haqqında bayan etilgen.
BO‘G‘INLAR YIRINGLI YALLIG‘LANISHLARINING TASNIFI VA DIAGNOSTIKASI
Ushbu maqolada qishloq xo‘jaligi hayvonlarida uchraydigan qoramollar oyoq bo‘g‘in kasalliklar va ular keltirib chiqaradigan sabablari organizmga ta‘siri, klinik belgilari va ulardan qanday qilib qishloq xo‘jalik hayvonlarini himoya qilish to‘g‘risida bir qancha ma‘lumotlar bayon qilingan.
DEVELOPMENT OF TREMATODOSES IN ANIMALS (LITERATURE REVIEW)
The causative agents of trematode diseases evolved from the ciliates (Turbilaria) of the class of flatworms and have become parasites of all vertebrates (fish, amphibians, reptiles, birds, and mammals), including humans.
QORAQALPOG‘ISTON SHAROITIDA BUZOQLAR ORASIDA KINDIK DABBASINING TARQALISHINI YIL MAVSUMLARIGA BOG‘LIQ O’RGANISH
Mazkur maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasi sharoitida kindik dabbasi bilan kasallangan buzoqlar holati yil mavsumlari bo‘yicha baholanadi. Tadqiqot davomida kasallikning turli mavsumlarda uchrash darajasi, kasallikning kechish xususiyatlari va oldini olish choralari o‘rganildi.
OTLARIDA MIОZITNING ETIOPATOGENEZI VA DAVOLASH
Ushbu moqalada qoramollar orasida distal qismidagi kasalliklarini urganish, tuyoq kasalliklarining polietialogik sabablarini urganish haqida ma’lumotlar keltirilgan. Qoramollar orasida tuyoq kasalliklari keng tarqalgan bo‘lib, ushbu etiopatogenezi urganish katta ahamiyatga ega.
ҚОРAҚAЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКAСИ ШAРОИТИДA СИГИРЛAРДA AЛИМЕНТAР БЕПУШТЛИКЛAРНИНГ КЕЛИБ ЧИҚИШ СAБAБЛAРИ ВA ДИAГНОСТИКAСИ
Мақолада Қорақалпоғистон республикасининг қорамолчиликка ихтисослашган фермер хўжаликлари шароитида парваришланаётган сигирларда бепуштликларнинг сабаблари бўғоз сигирларни соғиндан чиқарилган даврида озиқа рационларини такомиллашмаганлиги, витаминлар ва микроэлементларнинг етишмаслиги ҳисобланиб, сигирлар туққандан кейин лактациянинг кучайиши даврида сигирлар организмининг тўйимли моддалар, витамин ва минерал моддаларга нисбатан организм эҳтиёжларининг қондирилмаслиги уларда алиментар бепуштликларнинг ривожланишига сабаб бўлиши баён этилган.
SIGIRLARDA HOMILA YO‘LDOSHINI USHLANIB QOLISHI SABABLARI, DIAGNOSTIKASI, DAVOLASH VА OLDINI OLISH USULLАRI
Ushbu maqolada sigirlarda yoʻldoshni ushlanib qolish sabablari, diagnostikasi va samarali davolash usullari hamda oldini olish chora tadbirlari to’g’risida ma’lumotlar keltirilgan
QORAQALPOG‘ISTON RESPUBLIKASIDA CHORVA MOLLARI VA QO‘YLARDAGI EKTOPARAZITLARNI BIOLOGIK NAZORAT QILISHNING SAMARALI USULLARI
Mazkur tadqiqot Qoraqalpog‘iston Respublikasining Nukus va Qorao‘zak tumanlaridagi chorvachilik fermalarida va aholi xonadonlarida ektoparazitlarning epizootologiyasini va mavsumiy dinamikasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot davomida fitopreparatlar asosidagi yangi piretroid vositalarining ektoparazitlarga nisbatan insektookarisid samaradorligi o‘rganildi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, sinovdan o‘tkazilgan “Alfa-Shakti” piretroid vositasi hayvonlarning ektoparazitlardan to‘liq xalos bo‘lishini ta’minladi. Shuningdek, ektoparazitlar bilan zararlangan chorva mollarining qon tarkibida gematologik o‘zgarishlar aniqlanib, bu jarayon ularning umumiy sog‘lig‘iga salbiy ta’sir ko‘rsatishi qayd etildi. Tadqiqot natijalari veterinariya amaliyotida ektoparazitlarga qarshi ekologik toza va samarali kurash usullarini joriy etishga xizmat qiladi.
QORAQALPOG‘ISTON RESPUBLIKASI XO‘JAYLI TUMANIDA QO‘YLARNING ICHAK SESTODOZLARINING TARQALISHI VA PROFILAKTIKASI
Ushbu maqolada Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xo‘jayli tumanida 2024-2025-yillarda qo‘ylarning ichak sestodozlari bilan zararlanish darajasi, kasallikning epizootologik xususiyatlari va profilaktikasi muhokama qilinadi. Tadqiqot davomida qo‘ylarning yoshiga ko‘ra moniezioz bilan zararlanishi, uning intensivligi va ekstensivligi tahlil qilindi. Shuningdek, zamonaviy diagnostika usullari va samarali profilaktik choralar tavsiya qilinadi. Olingan natijalar veterinariya amaliyotiga tadbiq etish uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASINIŃ XOJALI RAYONINDA QOYLARDIŃ ISHEK SESTODOZLARINIŃ TARQALIWI HÁM PROFILAKTIKASI.
Usı maqalada Qaraqalpaqstan Respublikası Xojeli rayonında 2024-2025-jıllarda qoylardıń ishek sestodozları menen zıyanlanıw dárejesi, keselliktiń epizootologiyalıq ózgeshelikleri hám profilaktikası dodalanadı. Izertlew dawamında qoylardıń jasına qaray moniezioz benen zıyanlanıwı, onıń intensivligi hám ekstensivligi tallandı. Sonday-aq, zamanagóy diagnostika usılları hám nátiyjeli profilaktikalıq ilajlar usınıs etiledi. Alınǵan nátiyjeler veterinariya ámeliyatına engiziw ushın ayrıqsha áhmietke ie.
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASINIŃ XOJALI RAYONINDA AWIL XOJALIǴI HAYWANLARINIŃ EKTOPARAZITLERINIŃ TARQALIWI HÁM OLARDIŃ ALDIN ALIW ILAJLARI.
Usı maqalada Qaraqalpaqstan Respublikası Xojeli rayonı sharayatında awıl xojalıǵı haywanlarında ushırasatuǵın ektoparazitlerdiń epizootologiyalıq ózgeshelikleri úyrenildi. Izertlew dawamında haywanlardıń parazitler menen zıyanlanıw dárejesi bahalanıp, olardıń salamatlıǵına hám ónimdarlıǵına tásiri tallandı. Sonday-aq, ektoparazitlerge qarsı zamanagóy biologiyalıq hám ximiyalıq qurallardıń nátiyjeliligi sınaqtan ótkerildi. Fitopreparatlar, sonıń ishinde, Artemisia absinthium L. (polyni gorkaya) tiykarındaǵı tábiyǵıy dárilerdiń ektoparazitlerge tásiri úyrenilip, ekologiyalıq qáwipsiz profilaktika usılları islep shıǵıldı. Alınǵan nátiyjeler ektoparazitlerdiń tarqalıwın azaytıw hám haywanlardıń salamatlıǵın jaqsılawǵa xızmet etedi.
KEEPING AND FEEDING TURKEYS (Literature review)
This article presents literary data based on the results of scientific works of a number of foreign scientists and scientists of our country on turkey breeding, as well as their origin, distribution, turkey breeds, storage and feeding conditions.
QORAQALPOǴISTON SHAROYITIDA PIROPLAZMIDOZLARNING TARQALISHI, DAVOLASH VA OLDINI OLISH CHORA-TADBIRLARINI TADQIQODLARDA O’RGANISH NATIJALARI
Maqolada qoramollarda uchraydigan piroplazmidioz kasalligini kelib chiqishi va uni oldini olish chora-tadbirlari boʻyicha tadqiqot natijalari va adabiyot manbalari tahlili ma’lumotlari berilgan.
PARRANDACHILIK XO’JALIKLARIDA INFEKSION LARINGOTRAXEIT KASALLIGINING PATOMORFOLOGIK TASHXISLASH VA QARSHI KURASH CHORALARI
Изучена заболеваемость и распространенность инфекционного ларинготрахеита в хозяйствах и отдельных птицеводческих хозяйствах Кунградского района Республики Каракалпакстан, ООО “каракалпак продуктари” Амударьинского района, ООО “Нуруммат Курбанов” Элликкалинского района. В общей сложности более 2570 голов домашней птицы прошли клинические испытания на предмет патоморфологических, бактериологических, иммунологических, гематологических и статистических анализов. У 155 голов домашней птицы с этих ферм были взяты образцы крови и исследованы на иммуноферментный анализ. Патологоанатомический анализ на основе совокупного отбора птицы, анализы крови которой были исследованы, и бактериологические исследования показали, что 3,65% заражены ларинготрахеитом.
NUKUS SHAHAR AHOLI XONADONLARIDAGI TOVUQLARDA ARGAS PERSICUS KANALARINING TARQALISHI
Ushbu maqolada Nukus shahri aholisi xonadonlarida uy sharoitida parvarish qilinayotgan tovuqlarda Argas persicus kanalari bilan tabiiy zararlanish darajasi, ularning tarqalish xususiyatlari va klinik belgilari bo‘yicha o‘tkazilgan tadqiqotlar natijalari bayon etilgan.
JO‘JALAR EYMERIOZI: ETIOLOGIYASI, KLINIK BELGILAR VA OLDINI OLISH CHORALAR
Jo‘jalar eymeriozi (koktsidioz) – bu yosh parrandalarda uchraydigan va Eimeria turkumiga mansub protozoalarning ichakda ko‘payishi natijasida yuzaga keladigan yuqumli kasallikdir. Mazkur maqolada eymeriozning etiologiyasi, kasallikni yuzaga keltiruvchi omillar, klinik belgilari, tashxislash usullari, davolash choralari hamda oldini olish yo‘llari haqida so‘z yuritiladi. Jo‘jalar salomatligini ta’minlashda gigiyenaga amal qilish va samarali vaksinalardan foydalanish muhim omillardan hisoblanadi.
QORAQAOLPOG’STON HUDUDIDAGI QORAMOLLARDA JUNXO’RLARNING TARQALISHI
Mamlakatimizda keng ko‘lamda islohotlar olib borilmoqda. Keyingi yillarda chorvachilikni dori-darmonlar, insektitsidlar va boshqa preparatlar bilan ta’minlanishi qiyinlashuvi, hayvonlar migratsiyasining oshishi, chorvachilik binolaridagi sanitariya holatining yomonlashuvi oqibatida qoramollar o‘rtasida ekto-parazitarlarni, ayniqsa, junxo’rlarning keskin ko‘payib borishi kuzatilmoqda. Bu esa chorva mollari mahsuldorligini oshirish va aholini sifatli va ekologik toza chorva mahsulotlariga bo‘lgan talabini qondirishdek dolzarb muammolarni amalga oshirishda jiddiy to‘sqinlik qilib kelmoqda. Junxo’rlar qoramollar o‘rtasida eng ko‘p tarqalgan ektoparazit bo‘lib, qoramollarda kuchli doimiy bezovtalikni chaqiradi, junlari tushadi, terisi dermatit va giperkaratozga uchraydi, ishtahasi susayadi, natijada yosh mollarning o‘sish va rivojlanishdan orqada qoladi, sog‘in sigirlarning sut mahsuldorligi 30-50 foizgacha kamayadi, ba’zan umuman sut berishdan to‘xtaydi.
QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASI QUSSHILIQ XO'JALIQLARINDA MAREK KESELLIGININ’ ETIOLOGIYASI HÁM ALDIN ALIW USILLARIN ÚYRENIW
Maqalada tawıqlar arasında eń kóp ushrasatuģin, qusshiliq xojaliqlarina jeterli darejede ziyan jetkizetuģin infekcion juģimli Marek keselligi onin’ etiologiyasi ha’m aldin aliw ilajlari haqqinda ilimiy ádebiyat maģliwmatlari tiykarında maǵlıwmatlar keltirilgen.
PARRANDALAR KOLIBAKTERIOZ KASALLIGINING EPIZOOTIYASIGA QARSHI TADBIRLAR
Maqolada parrandalar orasidagi uchraydigan, parrandachilik xojaliklarida yetarlicha ziyon yetkizadigan infekcion yuqumli kasallik Kolibakterioz, uning epizootiyasiga qarshi tadbirlar haqqida ilimiy adabiyot malumotlari asosida tushunchalar keltirilgan.
ALKALOIDLAR HA’M OLARDIN’ VETERINARIYADAG’I ORNI.
Maqalada veterinariya ámeliyatında keń isletilip kelinip atırǵan alkaloidlardin’ farmakodinamikasi, farmakokinetikasi, terapevtikalıq hám toksik qásiyetleri ádebiyat derekleri analizi boyınsha maǵlıwmatlar berilgen.
QULOQ AMPUTATSIYASI BO‘LGAN ITLARNING HAYOT SIFATIGA TA'SIRI VA REABILITATSIYASI
Ushbu maqola itlarda quloq amputatsiyasining klinik ko‘rsatmalari, amputatsiyaning hayot sifatiga ta'siri va reabilitatsiya jarayonlari haqida so‘z yuritadi. Quloq amputatsiyasi ko‘pincha travmalar, infektsiyalar va onkologik kasalliklar sababli amalga oshiriladi. Amputatsiya jarayonidan so‘ng itlarning hayot sifati jismoniy va psixologik jihatdan o‘zgaradi. Reabilitatsiya jarayoni og‘riqni boshqarish, jismoniy terapiya va psixologik qo‘llab-quvvatlash kabi usullarni o‘z ichiga oladi.
ISIRIQDAN GARMIN ALKALOIDINI AJRATIB OLISH TEXNIKASI (Adabiyotlar tahlili)
Ushbu maqola, isiriq (Sorghum) o‘simligidan garmin alkaloidini ajratib olish texnikasini o‘rganishga bag‘ishlangan. Garmin alkaloidi, o‘simliklar dunyosida keng tarqalgan toksik moddadir, va uning farmatsevtika sanoatidagi imkoniyatlari tadqiqotchilarni qiziqtirmoqda. Maqola garmin alkaloidini ajratish uchun ishlatiladigan asosiy metodlarni tahlil qiladi, shu jumladan, suyuq-suyuq ekstraksiya, hromatografiya, va boshqa biokimyoviy texnologiyalarni ko‘rib chiqadi. Shuningdek, maqolada isiriq o‘simligining o‘sish sharoitlari va garmin alkaloidining biologik faolligi, toksikologik xususiyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, garmin alkaloidini ajratishda eng samarali texnikalar mavjud bo‘lib, bu jarayonning samaradorligini oshirish uchun yangi metodlarni qo‘llash imkoniyatlari ko‘rsatilgan. Garmin alkaloidining salbiy va ijobiy ta'siri haqida mavjud ma'lumotlar ham muhokama qilingan.
PISHIQLARDA ULIWMA ANESTEZIYANI ÓTKERIW TÁRTIBI: QARAQALPAQSTAN RESPUBLIKASI VETERINARIYA ÁMELIYATI TIYKARINDA ANALIZ.
Usı maqala Pıshıqlarda uluwma anesteziyanıń qollanılıwı, usılları, preparatları hám ámeliyattaǵı ózgesheliklerine baǵıshlanǵan. Maqalada anesteziya procesinde qollanılatuǵın dári qurallarınıń túrleri, olarǵa bolǵan tásirler hám qáwipsizligin támiyinlew usılları tolıq tallanǵan. Sonday-aq, Qaraqalpaqstan Respublikası sharayatında ótkerilgen operaciyalıq tájiriybeler tiykarında pıshıqlar ushın ulıwma anesteziyanıń nátiyjeliligi hám qáwipsizligi úyrenilgen. Maqala veterinariya tarawındaǵı qánigeler ushın áhmietli ámeliy usınıslardı óz ishine aladı hám Pıshıqlarda anesteziya ótkeriwdiń tiykarǵı metodikalıq qatnasları haqqında tolıq maǵlıwmat beredi. Anesteziya hám awırıw qaldırıwdıń joqarı nátiyjeliligin támiyinlew ushın preparatlar hám olardıń dozaların durıs tańlaw, sonday-aq, haywannıń fiziologiyalıq ózgesheliklerin yesapqa alıw zárúr. Bul jumıs veterinariya klinikalarında Pıshıqlarda anesteziya ótkeriwde tájiriybe hám bilimdi arttırıwǵa xızmet etedi.
ҚЎЙЛАРДА ЭМБРИОН ТРАНСПЛАНТАЦИЯСИ ТЕХНОЛОГИЯСИНИНГ САМАРАДОРЛИГИНИ ЎРГАНИШ (ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН ТАЖРИБАСИ)
Мазкур мақолада Қорақалпоғистон Республикасида қўйчилик тармоғини ривожлантиришда замонавий биотехнологиялардан бири — эмбрион трансплантацияси технологиясини жорий этиш бўйича амалга оширилган илмий-тадқиқот натижалари ёритилган. Арашан зотли қўйлардан олинган эмбрионларни маҳаллий қоракўл зотли қўйларга трансплантация қилиш орқали ҳомиладорлик кўрсаткичлари, туғилган қўзиларнинг ҳолати ва ўсиш динамикаси ўрганилди. Тадқиқот Тўрткўл туманидаги “Кумбосган” хўжалигида 2024 йил октябридан 2025 йил апрелигача бўлган даврда амалга оширилди. Олинган натижалар эмбрион трансплантациясининг маҳаллий шароитларда самарали қўлланилиши мумкинлигини кўрсатди. Шу билан бирга, ушбу технологиянинг иқтисодий ва биологик афзалликлари, шунингдек амалиётдаги муаммолари таҳлил қилинган.
ASALNI VETERINARIYA SANITARIYA EKSPERTIZASI
Ushbu maqola, asalni veterinariya sanitariya ekspertizasi mahsuloti inson salomatligi uchun muhim asal oziq-ovqat mahsuloti bo'lib, uning sifatini aniqlash va xavfsizligini baholashda veterinariya-sanitariya ekspertizasi katta ahamiyatga ega. Shuning uchun, ushbu maqolada asal veterinariya sanitariya ekspertizasining so‘ngi yutuqlari ko’rsatilgan.
Qadirberganov Bekpo‘lat G‘ayratjon O‘g‘li
TUXUMLARNI QABUL QILISH, TANLASH, TOIFALARGA AJRATISH VA INKUBATSIYALASHGA TAYYORLASH
Maqolada, parrandachilikda veterinariya-sanitariya qoidalari, tuxum sifatini baholashda vazni, shakli tuxumning tashqi ko‘rinishini ko‘zdan kechirishda uning shakli va po‘chog‘ining holatiga ahamiyat berilgan. “Universal-55” va Xitoy “HB-22528” inkubatoriyalari haqida ma’lumotlar keltirilgan.
USTYURT PLATOSI ShAROITIDA YOSH BO‘TALOQLARNI SAQLASH VA OZIQLANTIRISH USULLARI
Ushbu maqolada Ustyurt platosi sharoitida yosh bo‘taloqlarni saqlash va oziqlantirish usullari keltirilgan bo‘lib, yosh bo‘taloqlarni saqlash tenologiyalari va oziqlantirish m’yorlari tavsiya qilingan va xulosalar berilgan.
QISH OYLARIDA YANGI TUQQAN TUYALAR UCHUN QO‘SHIMCHA RATSIONLAR
Ushbu maqolada Ustyurt platosi sharoitida qish oylarida yangi tuqqan sog‘in tuyalar uchun qo‘shimcha mahalliy ozuqlardan tashkil topgan ratsionlarni tavsiya qilish va xulosalar berish.
УСТЮРТ ПАЛАТОСИ ШАРОИТИДА МАҲАЛЛИЙ ЭЧКИЛАР ЖУН МАҲСУЛДОРЛИГИНИНГ ЯЙЛОВ ҲУДУДЛАРИГА БОҒЛИКЛИГИ
Ушбу мақолада Устюрт палатоси шароитида маҳаллий эчкилар жун маҳсулдорлигининг яйлов ҳудудларига боғликлиги ўрганилиб, ҳудулар кесимида жун маҳсулдорлигининг фарқланиши ва юқори маҳсулот етиштиришда яйловлардан фойдаланиш бўйича тавсиялар берилган.