“Fan, innovatsiya va texnologiyalar rivojlanishining dolzarb muammolari va yechimlari” nomli online konferensiyasi
Ushbu onlayn konferensiyaning asosiy maqsadi, fan, innovatsiya va texnologiyalar sohasidagi dolzarb muammolarni muhokama qilish va ularni hal etish uchun samarali yechimlarni ishlab chiqishdir. Konferensiyaga talabalar, magistrlar, o'qituvchilar, doktorantlar va olimlar o'zlarining yangi innovatsion g‘oyalar va texnologiyalar haqidaqi maqola va tezislarini taqdim etishlari mumkin.
O‘ZBEK IMO-ISHORA TILINI SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA ANIQLASHNING NAZARIY ASOSLARI
Mazkur maqolada sun’iy intellekt va chuqur o‘qitish texnologiyalariga asoslangan yondashuvlar yordamida eshitish va nutqida nuqsoni bo‘lgan insonlar uchun muloqotni yengillashtirish masalalari tadqiq etiladi. Tadqiqotda imo-ishora tilini avtomatik aniqlash va uni matn ko‘rinishiga tarjima qilish muammosi asosiy tadqiqot obyekti sifatida ko‘rib chiqilgan. Imo-ishora tillarining universal emasligi, ularning lug‘aviy, leksik va grammatik jihatdan hududiy farqlarga ega ekanligi ilmiy asosda tahlil qilinadi. Xususan, O‘zbek imo-ishora tilining strukturaviy va semantik xususiyatlari yoritilib, uni aniqlashda chuqur neyron tarmoqlardan foydalanish imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi. Taklif etilgan yondashuv inklyuziv jamiyatni rivojlantirish va raqamli texnologiyalar asosida ijtimoiy to‘siqlarni kamaytirishga xizmat qiladi.
JADIDLAR G’OYALARINING ZAMONAVIY PEDAGOGIK KOMPETENSIYALAR BILAN UYG’UNLIGI
Ushbu tezisda jadidlarning pedagogik qarashlari, “yangi usul” maktabi tamoyillari va hozirgi zamonaviy pedagogik kompetensiyalar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari jadidlar merosining hozirgi ta’lim sifatini oshirishda muhim metodologik asos bo‘la olishini ko‘rsatadi.
Ushbu maqola (yoki ish) mantiqiy masalalarni yechish metodlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Mantiqiy masalalarni yechish o‘quvchilarning fikrlash, tahlil qilish va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. Ishda deduktiv, induktiv, analitik, sintetik metodlar, shuningdek, grafik va diagramma yordamida yechish hamda algoritmik yondashuv kabi metodik usullar tahlil qilingan. Har bir metodning xususiyatlari, qo‘llanilish usullari va amaliy ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Maqola mantiqiy masalalarni yechish metodlarini ta’lim jarayonida samarali qo‘llash, talabalarda tanqidiy va analitik fikrlashni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
TALABALARNING JISMONIY MADANIYATINI RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSION YONDASHUVNING ZARURATI.
Talabalarning jismoniy madaniyatini rivojlantirishda innovatsion yondashuvlar jismoniy tarbiya jarayonining samaradorligini oshiradi va sog'lom turmush tarzini shakllantirishga xizmat qiladi. Tadqiqot zamonaviy metodlar, interaktiv treninglar va raqamli platformalarning sportga qiziqishni kuchaytirishdagi ahamiyatini tahlil qiladi. Olingan natijalar ta'lim muassasalarida jismoniy madaniyatni rivojlantirish bo'yicha yangi strategiyalar ishlab chiqishga asos bo'ladi.
TA’LIM JARAYONIDA AKTDAN FOYDALANISHNING METODIK IMKONIYATLARI
Ushbu maqolada ta’lim jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanishning asosiy metodik imkoniyatlari yoritiladi. Interaktiv o‘qitish vositalari, raqamli resurslar, LMS tizimlari va multimedia materiallarining o‘quv jarayoniga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqot AKTning o‘qitish samaradorligini oshirish va o‘quvchilar faolligini kuchaytirishdagi ahamiyatini ko‘rsatadi.
O’QITUVCHI VA O’QUVCHI O’RTASIDAGI KOMMUNIKATIV MULOQOT SAMARADORLIGINI OSHIRISH
O’qituvchi va o‘quvchi o‘rtasidagi kommunikativ muloqotning ahamiyati va uni samarali tashkil etish yo‘llari tahlil qilinadi. Pedagogik jarayonda muloqotning ijobiy muhit yaratish, o‘quvchilarning faolligini oshirish va ta’lim sifati yaxshilanishidagi roli ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, zamonaviy kommunikatsion texnologiyalar va interaktiv usullarning qo‘llanishi orqali muloqot samaradorligini oshirish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
BARKAMOL AVLODNI TARBIYALASHDA OILANING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK FUNKSIYALARI
Maqolada barkamol avlodni tarbiyalash jarayonida oilaning ijtimoiy-psixologik funksiyalari yoritiladi. Oilaviy muhit, emotsional qo‘llab-quvvatlash, axloqiy qadriyatlar va shaxslararo munosabatlarning bolalarning rivojlanishiga ko‘rsatadigan ta’siri tahlil qilinadi.
O‘QITUVCHINING BILISH FAOLIYATINI BOSHQARISHDAGI MAHORATI TA’LIM JARAYONINING MARKAZIY OMILIDIR
Ushbu ilmiy ishda o‘qituvchining o‘quvchilarning bilish faoliyatini boshqarishdagi mahorati ta’lim jarayonining samaradorligini belgilovchi asosiy omil sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘qituvchining diagnostik, metodik, motivatsion va kommunikativ kompetensiyalari o‘quv jarayonini tashkil etishdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, bilish faoliyatini boshqarishning zamonaviy pedagogik texnologiyalar, interfaol metodlar va shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvlar bilan bog‘liq jihatlari ko‘rib chiqiladi. Ishda o‘qituvchining ta’lim jarayonidagi yetakchi roli, o‘quvchilarning mustaqil fikrlashi va bilishga bo‘lgan ichki motivatsiyasini shakllantirishga ta’sir qiluvchi omillar ilmiy asosda ochib berilgan. Tadqiqot natijalari o‘qituvchining pedagogik mahorati ta’lim sifati va o‘quvchining shaxs sifatida rivojlanishida hal qiluvchi o‘rin tutishini ko‘rsatadi.
O‘QITUVCHINING SHAXSIY SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA VAQTNI ILMIY BOSHQARISH TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH
Ushbu maqolada o‘qituvchining shaxsiy samaradorligini oshirishda vaqtni ilmiy boshqarish texnologiyalaridan foydalanishning nazariy va amaliy jihatlari yoritiladi. Tadqiqotda “Time-management”, “SMART”, “Eisenhower matritsasi”, “Pomodoro” texnikasi, ustuvorlikni belgilash, dars vaqti rejalashtiruvi, o‘zini nazorat qilish va refleksiya kabi vositalar o‘qituvchining kasbiy samaradorligiga ta’siri jihatidan tahlil qilinadi. Maqolada vaqtni ilmiy boshqarish nafaqat o‘qituvchining ish unumini oshirishi, balki stressni kamaytirishi, dars jarayonining sifatini yaxshilashi, ijodkorlik, tashkiliy ko‘nikma va pedagogik barqarorlikni kuchaytirishi ilmiy asosda ko‘rsatib beriladi.
KOMIL INSON TUSHUNCHASI VA UNING TA’LIMDAGI AHAMIYATI
Mazkur tezisda komil inson tushunchasining falsafiy, ma’naviy va pedagogik jihatlari yoritilgan. Sharq mutafakkirlarining komil inson haqidagi qarashlari hamda zamonaviy ta’lim tizimida ushbu g‘oyaning ahamiyati tahlil etilgan. Shuningdek, ta’lim jarayonida komil insonni shakllantirishning asosiy omillari ko‘rsatib berilgan.
ZAMONAVIY AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH BO‘YICHA O‘QITUVCHI MALAKASINI SHAKLLANTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezisda o‘qituvchilarning axborot texnologiyalaridan foydalanish bo‘yicha malakasini shakllantirish mexanizmlari, raqamli kompetensiyaning asosiy tarkibi, AKT bilan ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish usullari, malaka oshirish jarayonida qo‘llaniladigan samarali metodlar hamda monitoringning o‘rni yoritiladi.
TA’LIM MUASSASASIDA METODIK ISHLAR SIFATINI BOSHQARISH TEXNOLOGIYALARI
Mazkur tezisda metodik ishlarning mohiyati, vazifalari, tamoyillari, tashkil etish texnologiyalari, rahbarning metodik jarayondagi o‘rni, monitoring tizimi hamda zamonaviy raqamli texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari yoritiladi.
BOBURNOMA ASARIDAGI TARIXIY TOPONIMLAR TAHLILI
Mazkur tezisda Zahiriddin Muhammad Boburning “Boburnoma” asarida uchraydigan tarixiy toponimlar tahlil qilinadi. Asarda keltirilgan joy nomlari orqali XV–XVI asrlarda Movarounnahr, Afg‘oniston va Hindiston hududlarining siyosiy, geografik hamda madaniy holati yoritib beriladi. Toponimlar Boburning hayot yo‘li va siyosiy faoliyati bilan uzviy bog‘liq holda o‘rganilib, ularning tarixiy-geografik manba sifatidagi ahamiyati asoslab beriladi.
Ne’matjonov Turg‘unpo‘lat Shokirjon o‘g‘li
Ushbu tezisda germenevtika tushunchasi va uning xusisiyatlari chuqurroq o’rganilgan.Germenevtika o’zbek adabiyotiga qachon kirib kelgani va qanday ta’siri borligi haqida tushuncha berilgan.
FANLARARO INTEGRATSIYA ASOSIDA STEAM TA’LIMNING MUAMMO YECHISH KOMPETENSIYASINI SHAKLLANTIRISHDAGI PEDAGOGIK IMKONIYATLARI
Mazkur maqolada fanlararo integratsiya asosida STEAM ta’limining o‘quvchilarda muammo yechish kompetensiyasini shakllantirishdagi pedagogik imkoniyatlari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi – STEAM yondashuvi orqali o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash, ijodiy va mantiqiy tahlil, mustaqil qaror qabul qilish hamda innovatsion yechim ishlab chiqish ko‘nikmalarini rivojlantirish mexanizmlarini aniqlashdir. Tadqiqotda nazariy tahlil, tizimli yondashuv, eksperimental metod, kuzatuv, so‘rovnoma va suhbat usullari qo‘llanildi. Olingan natijalar shuni ko‘rsatdiki, STEAM ta’lim fanlararo integratsiyani ta’minlash orqali o‘quvchilarning muammoli vaziyatlarga yondashuvi va yechim ishlab chiqish kompetensiyasini sezilarli darajada oshiradi. Shu bilan birga, loyiha va muhandislik dizayni asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar o‘quvchilarning ijodiy faoliyati, jamoaviy hamkorlik va tanqidiy fikrlash ko‘nikmalarini mustahkamlaydi. Maqola natijalari STEAM ta’limni zamonaviy ta’lim jarayoniga joriy etishning nazariy va metodik asoslarini ilmiy jihatdan tasdiqlaydi hamda o‘quvchilarda XXI asr kompetensiyalarini shakllantirishda pedagogik tavsiyalar ishlab chiqish imkonini beradi. Tadqiqotning amaliy ahamiyati shundaki, u milliy ta’lim tizimida fanlararo integratsiya asosida muammo yechish kompetensiyasini rivojlantirish strategiyalarini ishlab chiqish va ta’lim jarayonini modernizatsiya qilishga xizmat qiladi.
ABDULLA AVLONIY PEDAGOGIK KONSEPSIYASIDA O‘QITUVCHI SHAXSIGA QO‘YILGAN DIDAKTIK TALABLAR
Ushbu maqolada Abdulla Avloniyning pedagogik konsepsiyasida o‘qituvchi shaxsiga qo‘yilgan didaktik talablar ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi. Muallifning pedagogik qarashlari asosida o‘qituvchining bilimdonligi, axloqiy yetukligi, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga sodiqligi, ta’lim-tarbiya jarayonidagi mas’uliyati hamda shaxsiy namuna ko‘rsatish omillari tahlil qilinadi. Avloniy pedagogik merosida o‘qituvchi faqat bilim beruvchi emas, balki jamiyat taraqqiyotini belgilovchi ma’naviy yetakchi sifatida talqin etiladi. Maqolada ushbu qarashlarning zamonaviy ta’lim tizimi uchun dolzarbligi ochib beriladi.
BUXORO AMIRLIGIDA MADANIYAT VA ILM-FAN RIVOJI
Ushbu ish Buxoro amirligida madaniyat va ilm-fan rivojini o‘rganishga bag‘ishlangan. Tadqiqot davomida madrasalar, ilmiy markazlar, shoirlar, tasavvuf maktablari, tibbiyot va astronomiya sohalari, shuningdek olimlarning ilmiy merosi tahlil qilindi. Amirlik davrida ilm-fan va madaniyat jamiyat hayotining barcha sohalariga ta’sir qilganligi, ilmiy merosning keyingi avlodlarga yetkazilishi va mintaqaviy hamda xalqaro aloqalardagi roli ko‘rsatildi.
ХХ АСР БОШЛАРИДА ЎЗБЕК САҲНА САНЪАТИДА АЁЛ ИЖРОЧИЛАРНИНГ ЎРНИ
Ушбу мақолада ХХ аср бошларида ўзбек саҳна санъатида аёл ижрочиларнинг шаклланиши, ижтимоий-тарихий шароитлар, маданий жараёнлар ва театр ҳамда мусиқа санъатида аёлларнинг иштироки масалалари илмий жиҳатдан ёритилади. Мазкур даврда аёлларнинг саҳнага чиқиши жамиятдаги анъанавий қарашлар, диний-маърифий муҳит ва маданий ислоҳотлар билан боғлиқ ҳолда мураккаб кечган. Мақолада аёл ижрочиларнинг театр ва мусиқа соҳаларидаги ўрни, уларнинг ижодий фаолияти, ижтимоий тўсиқлар ва маънавий-маърифий аҳамияти таҳлил қилинади.
КАТЕГОРИИ ИМЕНИ СУЩЕСТВИТЕЛЬНОГО В РУССКОМ ЯЗЫКЕ
В данной статье рассматриваются основные грамматические категории имени существительного в русском языке и раскрывается их роль в формировании смысловой и грамматической структуры высказывания. В работе анализируются категории рода, числа, падежа, одушевлённости/неодушевлённости, а также особенности склонения существительных, включая разносклоняемые и несклоняемые формы. Особое внимание уделяется функциональному значению категорий существительного в речи, их влиянию на синтаксические связи и соблюдение норм литературного языка. В статье подчёркивается, что системное изучение категорий имени существительного способствует развитию грамматической компетенции, повышению культуры речи и формированию устойчивых навыков правильного употребления существительных в различных стилях речи.
ДАТА-ОРИЕНТИРОВАННЫЙ АНДЕРРАЙТИНГ КОРПОРАТИВНЫХ ЗАЁМЩИКОВ: ИНТЕГРАЦИЯ ОФИЦИАЛЬНЫХ ИСТОЧНИКОВ ДАННЫХ И СНИЖЕНИЕ ИНФОРМАЦИОННОЙ АСИММЕТРИИ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ УЗБЕКИСТАНА
Корпоративный кредитный рынок по своей природе является рынком «неидеальной информации»: банк принимает решение о риске и цене кредита, опираясь на сведения, которые могут быть неполными, разновременными и неодинаково проверяемыми.
EKOLOGIK MUVOZANATNI SAQLASH SHAROITIDA EKOTURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING DOLZARB MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
Mazkur maqolada ekologik muvozanatni saqlash sharoitida ekoturizmni rivojlantirishning dolzarb muammolari va ularni bartaraf etish yo‘llari ilmiy-nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Ekoturizm zamonaviy turizm turlaridan biri sifatida nafaqat iqtisodiy foyda keltiruvchi soha, balki atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish hamda mahalliy aholi farovonligini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Shu bilan birga, ekoturizmning jadal rivojlanishi ayrim hududlarda ekologik muvozanatning buzilishi, tabiiy landshaftlarning degradatsiyaga uchrashi, biologik xilma-xillikning kamayishi kabi muammolarni yuzaga keltirmoqda. Maqolada ekoturizmni rivojlantirish jarayonida uchraydigan asosiy muammolar, jumladan, ekologik madaniyatning yetarli darajada shakllanmaganligi, infratuzilmaning ekologik talablarga mos emasligi, turistik yuklamaning me’yoridan oshib ketishi hamda tabiiy hududlarni boshqarishdagi tizimli kamchiliklar atroflicha yoritiladi. Shuningdek, ekoturizm sohasida normativ-huquqiy bazaning takomillashtirilishi, ekologik monitoring tizimini kuchaytirish, mahalliy aholini ekoturistik faoliyatga faol jalb etish hamda ekologik ta’lim va targ‘ibotni rivojlantirish kabi yechimlar taklif etiladi.
O‘ZBEK VA TURK TILLARIDA“ANOR” MEVASINING RAMZIY XUSUSIYATLARI SEMANTIK TAHLILI
Ushbu maqolada o‘zbek va turk tillarida anor mevasining lingvistik xususiyatlari hamda semantik qirralari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida anor nomining etimologiyasi, leksik-semantik maydondagi o‘rni, frazeologik birikmalar va badiiy matnlardagi ramziy ma’nolari o‘rganiladi. Har ikki tilda anor mevasining baraka, serfarzandlik, birlik, hayotiylik va muqaddaslik timsoli sifatida qo‘llanishi folklor, maqol va matal hamda adabiy manbalar asosida tahlil etiladi. Shuningdek, o‘zbek va turk xalqlarining madaniy tafakkurida anor obrazining umumiy va farqli jihatlari lingvokulturologik nuqtayi nazardan yoritiladi. Tadqiqot natijalari turkiy tillarda meva nomlarining semantik yukini o‘rganishda hamda qiyosiy tilshunoslik izlanishlari uchun muhim ilmiy xulosalar beradi.
ELEKTRОN XАTLАRDА SPАMNI АNIQLАSH UCHUN SUN’IY INTELLEKT USULLАRINI SОLISHTIRUVCHI TАDQIQОT
Elektrоn pоchtа tizimlаri zаmоnаviy kоmmunikаtsiyа vа biznes jаrаyоnlаrining аjrаlmаs qismigа аylаngаn. Dunyо bо‘yichа milliаrdlаb fоydаlаnuvchilаr kundаlik ishlаridа elektrоn xаtlаrdаn fоydаlаnаdi, shu bilаn birgа ulаrning sаmаrаdоrligi vа xаvfsizligi elektrоn xаtlаr оrqаli uzаtilаdigаn mа’lumоtlаrning sifаti vа ishоnchliligigа bоg‘liq bо‘lаdi.
ELEKTRON POCHTA TIZIMLARIDA INTELLEKTUAL XAVFSIZLIK VA QAROR QABUL QILISH
Zamonaviy axborot texnologiyalari davrida elektron pochta tizimlari foydalanuvchilar va korporativ muassasalar uchun asosiy kommunikatsiya vositasiga aylangan.
MUSTAQILLIK DAVRI O'ZBEK ADABIYOTIDA TARIXIY XOTIRANING TIKLANISHI
In the post-independence period, Uzbek literature is studied as a process of restoring historical memory, forming national consciousness, reviving cultural heritage, and artistically interpreting historical events. The article analyzes the reconsideration of historical themes in literature during the years of independence, the depiction of historical figures and events, and the development of society's historical awareness through national memory. At the same time, the methods of artistic interpretation of historical events, genres and styles used by writers, as well as the social and cultural significance of historical memory are highlighted. The results of the study make it possible to determine the role of post-independence literature in strengthening national identity and shaping historical consciousness.
IJTIMOIY TARMOQLARNING JAMIYATDAGI ROLI VA KOMMUNIKATSIYA MEXANIZMLARI
Hozirgi davrda ijtimoiy tarmoqlar nafaqat shaxsiy aloqalar uchun, balki biznes, ta’lim, siyosat va madaniyat sohalarida ham faol qo‘llanilmoqda.
IJTIMOIY TARMOQLARDA AXBOROT OQIMLARINI SHAKLLANTIRISH VA ANALITIK ISHLOV BERISH
O'zbekistonda axborot texnologiyalarini rivojlantirish va ularni jamiyat faoliyatining barcha sohalarida amalga oshirish axborot xavfsizligi tizimlarini joriy etishni o'z ichiga oladi. Buning sababi zamonaviy texnologiyalar paydo bo'lishi bilan turli xil tahdidlar virtual muhitda jadal rivojlanmoqda.
TRANSPORT TIZIMI SAMARADORLIGINI BAHOLASHDA INDIKATORLAR TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur tadqiqotda transport tizimi samaradorligini baholashda indikatorlar tizimini takomillashtirish masalalari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Xorijiy va mahalliy olimlar tadqiqotlari asosida transport samaradorligini baholashda qo‘llanilayotgan indikatorlar tizimining mavjud kamchiliklari aniqlanib, ularni integratsiyalashgan yondashuv asosida takomillashtirish zarurligi asoslab berilgan. O‘zbekiston misolida 2016–2024 yillar davomida transport turlari kesimida yuk va yo‘lovchi aylanmasi ko‘rsatkichlari tahlil qilinib, transport tizimi samaradorligining asosiy tendensiyalari aniqlangan.
ҚОВОҚ НАВЛАРИНИ ТУРЛИ ЭКИШ СХЕМАЛАРИДА ЕТИШТИРИШНИНГ САМАРАДОРЛИГИ
Қовоқ навларини ресурс тежамкор технологияда Испанский 73, Ширинтой, Изящная, Конфетка, Японская ва Витаминная навларини турли схемаларда қўш қаторлаб: (360+90)/2×80см; (270+90)/2×90см ва қаторлаб 180×90см ва 180×60см схемаларда экиб етиштирилганда, барча навларда (180×90 см) вариантда, товарбоп ҳосили назорат ва бошқа вариантларга нисбатан: Испанская 73 навида 17,1-65,5% гача, Изящная навида 22,3-91,2% гача, Конфетка навида 15,2-29,0% гача, Ширинтой навида 11,8-75,9% гача, Японская навида 12,3-46,3% гача, Витаминная навида 12,2-50,0% гача юқори бўлган; рентабеллик кўрсаткичлари 180×90см схемада назорат ва бошқа вариантларга нисбатан: Испанская 73 навида 32,2-95,1% га, Изящная навида 43,4-122,2% га, Конфетка навида 22,5-63,4% га, Ширинтой навида 23,3-103,4% га, Японская навида 33,5-108,2% га, Витаминная навида 24,5-95,4% гача юқори бўлган.
OLIY TA’LIM TIZIMIDA FANLARARO INTEGRATSIYANING SHAKLLARI
Mazkur maqolada oliy ta’lim tizimida fanlararo integratsiyaning shakllari pedagogik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Fanlararo integratsiya shakli tushunchasining mazmuni ochib berilib, uning ta’lim jarayonida fanlar o‘rtasidagi bog‘liqlik va uyg‘unlikni ta’minlashdagi ahamiyati asoslab beriladi. Integratsiyaning turli shakllarda amalga oshirilishi oliy ta’lim fanlarining mazmuniy, metodik va tashkiliy xususiyatlari, shuningdek, talabalarning tayyorgarlik darajasi hamda kasbiy yo‘naltirilgan ta’lim talablari bilan izohlanadi. Maqolada fanlararo integratsiyaning mazmuniy, tashkiliy, metodik va amaliy shakllari alohida ko‘rib chiqilib, ularning har biri oliy ta’lim jarayonida qanday namoyon bo‘lishi va ta’lim samaradorligiga qanday ta’sir ko‘rsatishi yoritiladi. Mazmuniy integratsiyaning umumiy tushunchalar va qonuniyatlar asosida bilimlarni tizimlashtirishdagi roli, tashkiliy integratsiyaning integratsiyalashgan mashg‘ulotlar orqali fanlararo bog‘liqlikni kuchaytirishdagi ahamiyati, metodik integratsiyaning o‘qitish metodlari va vositalarini uyg‘unlashtirishdagi imkoniyatlari hamda amaliy integratsiyaning nazariya va amaliyot birligini ta’minlashdagi o‘rni ilmiy jihatdan asoslanadi. Maqola natijalari fanlararo integratsiya shakllarini oliy ta’lim jarayonida izchil va maqsadga muvofiq qo‘llash ta’lim sifatini oshirish, talabalarning bilish faolligini kuchaytirish hamda bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishda muhim pedagogik ahamiyatga ega ekanligini ko‘rsatadi.
LOGISTIKA TIZIMINING MOHIYATI VA ZAMONAVIY RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
Mazkur maqolada logistika tizimining mohiyati, uning shakllanishi va zamonaviy rivojlanish tendensiyalari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda logistika tushunchasining kelib chiqishi, turli xorijiy va mahalliy olimlar tomonidan berilgan ta’riflar hamda logistika tizimining asosiy elementlari yoritilgan. Shuningdek, logistika tizimining asosiy vazifalari, jumladan xarajatlarni minimallashtirish, yetkazib berish muddatlarini qisqartirish va xizmat sifatini oshirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada transport logistikasi logistika tizimining eng muhim va xarajat talab qiluvchi bo‘g‘ini sifatida asoslab berilgan hamda transport xarajatlarini kamaytirishda raqamlashtirishning ahamiyati ochib berilgan. Zamonaviy logistika tizimlarining rivojlanishi raqamlashtirish, avtomatlashtirish va ma’lumotlarga asoslangan boshqaruv tamoyillari bilan bog‘liqligi tahlil qilinib, ularning logistika samaradorligiga ta’siri asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari logistika tizimlarini takomillashtirish va transport xarajatlarini optimallashtirishda nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.
O‘ZINI BOSHQARISH KOMPETENSIYASINING MOHIYATI, TUZILISHI VA PEDAGOGIK TALQINI
Maqolada ta’lim muhitida o‘quvchilarda o‘zini boshqarish kompetensiyasini shakllantirishning pedagogik va psixologik asoslari yoritilgan. O‘zini boshqarish kompetensiyasi shaxsning o‘z faoliyatini ongli tarzda rejalashtirishi, boshqarishi va baholashi bilan bog‘liq murakkab ichki jarayon sifatida tahlil qilingan. Tadqiqotda mazkur kompetensiyaning tarkibiy qismlari, kompetensiyaviy va shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvdagi o‘rni, shuningdek, ta’lim jarayonida uni rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali pedagogik usullar asoslab berilgan. Maqola natijalari o‘quvchilarning mustaqil o‘rganish qobiliyatini rivojlantirish va ta’lim samaradorligini oshirishda amaliy ahamiyatga ega.
TA’LIM TIZIMIDA KOMPETENSIYAGA ASOSLANGAN YONDASHUVNING NAZARIY ASOSLARI
Mazkur maqolada ta’lim tizimida kompetensiyaga asoslangan yondashuvning nazariy mohiyati va ilmiy asoslari yoritilgan. Unda zamonaviy jamiyat taraqqiyoti, globallashuv va ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar sharoitida ta’lim mazmunini yangilash zarurati asoslab berilgan. Kompetensiyaga asoslangan yondashuv ta’lim jarayonini shaxsning real hayotiy va kasbiy vaziyatlarda bilimlarni mustaqil va samarali qo‘llay olish qobiliyatini shakllantirishga yo‘naltirilgan konseptual model sifatida talqin etiladi. Maqolada ushbu yondashuvning pedagogik va psixologik asoslari, shaxs faoliyati, motivatsiyasi hamda refleksiv rivojlanishi bilan bog‘liqligi tahlil qilingan. Shuningdek, kompetensiyaga asoslangan ta’limning uzluksiz ta’lim g‘oyasi bilan uyg‘unligi, ta’lim mazmuni va baholash tizimini yangilashdagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari kompetensiyaga asoslangan yondashuvni ta’lim amaliyotiga joriy etish orqali shaxsning intellektual, kasbiy va ijtimoiy rivojlanishini ta’minlash mumkinligini ko‘rsatadi.
IJTIMOIY-MADANIY KOMPETENSIYA TUSHUNCHASINING RIVOJLANISHI
Mazkur maqolada ijtimoiy-madaniy kompetensiya tushunchasining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari pedagogika hamda psixologiya fanlari doirasida tahlil qilinadi. Kompetensiyaviy yondashuvning yuzaga kelishi, uning ta’lim tizimidagi ahamiyati hamda ijtimoiy-madaniy kompetensiyaning nazariy asoslari yoritilgan. Xususan, Noam Chomsky va Dell Hymes tomonidan ilgari surilgan kompetensiya va kommunikativ kompetensiya nazariyalari mazkur tushunchaning ilmiy manbai sifatida tahlil etiladi. Shuningdek, xalqaro tashkilotlar (UNESCO, OECD, Yevropa Kengashi) tomonidan ishlab chiqilgan konsepsiyalar hamda O‘zbekiston ta’lim standartlarida ijtimoiy-madaniy kompetensiyaning o‘rni ochib beriladi. Maqolada ijtimoiy-madaniy kompetensiyaning ijtimoiy, madaniy, axloqiy-huquqiy va lingvomadaniy komponentlari tizimli ravishda tavsiflanib, uning zamonaviy ta’lim jarayonidagi ahamiyati asoslab berilgan.
INTERFAOL O‘QITISH METODLARI ASOSIDA TALABALARNING KREATIVLIK QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada talabalarning kreativlik qobiliyatlarini rivojlantirish masalasi zamonaviy ta’lim jarayonining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida tahlil etilgan. Kreativlik tushunchasining psixologik va pedagogik mohiyati yoritilib, uning talaba shaxsining intellektual, kasbiy va ijtimoiy rivojlanishidagi ahamiyati asoslab berilgan. Tadqiqotda interfaol o‘qitish metodlari, innovatsion pedagogik texnologiyalar, loyiha va muammo asosida ta’lim, dizayn-o‘ylash yondashuvlarining kreativ fikrlashni shakllantirishdagi o‘rni ochib berilgan. Shuningdek, AQSh, Finlyandiya, Janubiy Koreya, Estoniya va Buyuk Britaniya ta’lim tizimlarida kreativlikni rivojlantirish bo‘yicha ilg‘or xorijiy tajribalar tahlil qilinib, ularning O‘zbekiston oliy ta’lim tizimiga integratsiya qilish imkoniyatlari ko‘rsatib o‘tilgan. Maqolada talabalarning kreativ kompetensiyalarini rivojlantirishga qaratilgan pedagogik shart-sharoitlar, baholash mexanizmlari hamda ta’lim muhitini ijodiy yo‘naltirish masalalari yoritilgan. Tadqiqot natijalari talabalarning raqobatbardoshligini oshirish, innovatsion fikrlash salohiyatini rivojlantirish va zamonaviy mehnat bozori talablariga mos mutaxassislarni tayyorlashda amaliy ahamiyatga ega.
BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARDA DEONTOLOGIK MADANIYATNI RIVOJLANTIRISHDA SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISH
Mazkur maqolada bo‘lajak o‘qituvchilarda deontologik madaniyatni shakllantirish jarayonida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari, metodik yondashuvlari hamda samaradorlik omillari tahlil qilingan. Deontologik madaniyat tarkibiga kasbiy axloq me’yorlari, kommunikativ etikett, mas'uliyat, akademik halollik kabi komponentlar kirishi hisobga olinib, SI vositalarining (ChatGPT, o‘quv analitikasi tizimlari, adaptiv ta’lim platformalari va boshqalar) ushbu jarayonga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqotda sifat va miqdoriy metodlardan foydalangan holda bo‘lajak pedagoglar orasida eksperimental ishlar o‘tkazildi. Natijalar SI vositalaridan o‘rinli va metodik asoslangan foydalanish deontologik kompetensiyalarni rivojlantirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqladi. Maqolada SI asosidagi o‘qitish texnologiyalarini pedagogik ta’lim jarayoniga integratsiya qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ham ishlab chiqilgan.
BUXORO HUNARMANDCHILIK AN’ANALARI VA ULARNING ETNOGRAFIK AHAMIYATI
Mazkur tadqiqot Buxoro – Markaziy Osiyoning eng qadimiy shaharlaridan biri , bundan tashqari Buyuk Ipak Yo’lidagi eng yirik va mashhur sharlardan biridir .Shaharning ming yillik tarixi , madaniy-ma’rifiy va ma’naviy-diniy qadriyatlarning rivojiga qo’shgan hissasi beqiyos ekanligini ko’rsatadi.Bu shaharning har bir qismida – boy tarixga ega minoralar, qadamjolar va obidalarida olis o’tmishimizning izlari mavjud. Bugungi kungacha yetib kelgan me’morchilik , kandakorlik, zargarlik, kulolchilik, gilamdo’zlik, kashtachilik, yog’och va ganch o’ymakorligi sohalarida Buxoro hunarmandlari o’z iste’dodlarini ko’rsatib kelishmoqda. Ushbu tadqiqotda Buxoroyi Sharifning ko’plab hunarmandchilik turlari yoritilgan.
TEACHING SPEAKING SKILLS IN TECHNICAL COLLEGES: CHALLENGES AND SOLUTIONS
Ushbu maqolada texnikumlarda ingliz tili darslarida nutq ko‘nikmalarini shakllantirishdagi asosiy muammolar va ularning yechimlari tahlil qilinadi. Texnik soha talabalari uchun kommunikativ muhit yaratish, darslarda ESP (Maxsus maqsadli ingliz tili) metodikasidan foydalanish va talabalarning nutqiy to‘siqlarini bartaraf etish strategiyalari bayon etilgan.
IOT (INTERNET OF THINGS) - NARSALAR INTERNETI
Ushbu maqolada bugungi kunda jadal rivojlanayotgan "Narsalar interneti" (IoT) texnologiyasi, uning arxitekturasi, asosiy qo‘llanish sohalari hamda rivojlanish istiqbollari tahlil qilinadi. Maqolada aqlli tizimlarning inson hayoti va sanoat samaradorligini oshirishdagi o‘rni yoritilgan.
L'ENSEIGNEMENT INTÉGRÉ DE LA GRAMMAIRE ET DE LA PAROLE : VERS UNE COMPÉTENCE COMMUNICATIVE RÉELLE EN CLASSE DE FLE
Ushbu maqolada fransuz tilini ikkinchi til sifatida o‘qitishda (FLE) grammatika va nutqiy faoliyatni integratsiyalashgan holda o‘rgatishning pedagogik tamoyillari tadqiq etiladi. Maqolada grammatik qoidalarni quruq yodlashdan voz kechib, ularni kommunikativ vaziyatlar orqali o‘zlashtirishning afzalliklari, dars bosqichlari va texnikum talabalari uchun amaliy tavsiyalar batafsil bayon etilgan.
TIBBIY PROFILАKTIKА FАNLАRINI OʼQITISHDА INNАVАTSION TEXNOLOGIYALАRNI QOʼLLАSH. SUV HАYOT MАNBАI MАVZUSI MISOLIDА
Mavzuning dolzarbligi: Umumiy amaliyot shifokorlarini tayyorlash jarayonida interfaol metodlar, innovatsion texnologiyalar, pedagogik va axborot texnologiyalarini oʼquv jarayonida koʼllash dolzarb ahamiyatga ega.
ТИЖОРАТ БАНКЛАРИДА ФОИЗ РИСКИНИ БОШҚАРИШГА БЎЛГАН НАЗАРИЙ-АМАЛИЙ ЁНДАШУВЛАР (АҚШ МИСОЛИДА)
Ушбу мақолада АҚШ даги тижорат банкларида фоиз рискини бошқариш муаммолари билан шуғулланадиган ташкилот, тадқиқотчи ва консалтинг компаниясининг бу борадаги ёндашувлари таҳлил қилинган ҳамда ушбу ёндашувлардан келиб чиққан ҳолда хулосалар қилинган.
CHET TILLARINI O‘QITISHDA VIDEOLARDAN FOYDALANISHNING AFZALLIKLARI
Fransuz tili, dunyoda eng ko'p o'rganiladigan tillardan biri hisoblanadi. O'qitish jarayonida zamonaviy texnologiyalarni, xususan, videolarni qo'llash, talabalarning til o'rganish jarayonini yanada samarali qilishga yordam beradi. Ushbu maqolada fransuz tilini o'qitishda videolardan foydalanishning afzalliklari ko'rib chiqiladi.
OʻRTA OSIYODA NEOLIT DAVRI YODGORLIKLARINING O‘RGANILISH NATIJALARI ( O‘ZBEKISTON HUDUDI MISOLIDA)
Mazkur tadqiqot ishida O‘rta Osiyo hududida neolit davriga oid arxeologik yodgorliklarning o‘rganilish jarayoni hamda ushbu tadqiqotlar natijasida aniqlangan ilmiy xulosalar tahlil qilinadi. Bu davrning shaharsozlik madaniyatini o‘rganishda S.P.Tolstov, A.P.Okladnikov, V.M.Masson, YA.G‘ulomov, A.V.Vinogradov, O‘.Islomov, A.Asqarov, A.Muhammadjonov, M.Djuraqulov, E.Bijanov, R.Sulaymonov, M.Qosimov, T.Mirsoatov, V.A.Ranov, V.A.Jukov, A.G.Amosova, A.Yusupov, G.F.Korobkova, T.G.Filimonova, V.V.Timofeev, N.U.Xolmatov, D.M.Djurakulova singari arxeolog olimlarning tadqiqotlari ko‘rib chiqiladi.
OʻRTA OSIYO SHAHARLARINING VUJUDGA KELISHI TARIXI (ENEOLIT DAVRI MISOLIDA)
Maqolada Janubiy Turkmaniston eneolit davri jamoalarining moddiy madaniyati Namozgoh yodgorligining quyi uch madaniy qatlami (Namozgoh I–III) asosida yoritilgan. Ushbu bosqichlarning xronologiyasi, turar-joy qurilishi, mudofaa inshootlari va xo‘jalik faoliyati tahlil qilinadi. Shuningdek, Sarazm yodgorligining qurilish taraqqiyoti bosqichlari orqali eneolit davrida mintaqaviy madaniy aloqalar va me’moriy an’analarning shakllanishi ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, shaharlarning shakllanish tarixini chuqur ilmiy tadqiq qilgan arxeolog olimlarning olib borgan ilmiy tadqiqotlari natijalari va erishgan yutuqlari haqida ma’lumotlar beriladi.
XORAZMSHOHLAR DAVRIDA MARKAZIY VA MAHALLIY BOSHQARUVNING O’RNI VA RO’LI
Ushbu tezis Xorazmshohlar davrida markaziy va mahalliy boshqaruv tizimini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, tadqiqot asosan o‘rta asr musulmon tarixchilari asarlari hamda zamonaviy ilmiy adabiyotlar asosida olib boriladi. Markaziy hokimiyat va mahalliy boshqaruvning davlat boshqaruvidagi o‘rni va ro‘li ochib beriladi.
XORAZM VOHASIDA LAZGI RAQSINING O‘RGANILISH TARIXI
Ushbu maqolada Xorazm raqsi gultoji bo‘lgan lazgining tarixi, rivojlanish bosqichlari va taraqqiyot jarayonida amalga oshirilgan keng qamrovli ilmiy-tadqiqotlar, ularning bugungi raqs sa’natining rivoj topishidagi ahamyati va o‘rni haqidagi fikr-mulohazalar bayon etilgan va lazgi raqsi hozirgi kunda butun jahonga mashhur raqslardan biridir.
АДИР ЛАНДШАФТИНИНГ МЕЛИОРАТИВ ҲОЛАТИ ВА УНИ ЎЗЛАШТИРИШ МАҚСАДИДА БАХОЛАШ.
Ушбу мақолада Фарғона водийси адирлар эрозион-денудацион, эрозион-аккумулятив геоструктуралар сифатида шаклланиб геокомплекслар ичида ўзига хос азонал яратма эканлиги ва ундаги алоқадорлигини компонентлар бўйича мелиоратив холатни баҳолашда бир ландшафт компонентининг мелиоратив холати, уни ўзгаришига таъсир этувчи омиллар ва жараёнлар баён қилинган.
RAQAMLI IQTISODIYOTDA TA’LIMNING RIVOJLANISHI
Maqolaning maqsadi raqamli iqtisodiyotda ta’limning ro’lini o’rganish va raqamli iqtisodiyotda rivojlanishning asosiy omillari. Tadqiqot jarayonida tahlil va sintez, taqqoslash, mantiqiy umumlashtirish hamda statistik ma’lumotlarni o‘rganish metodlaridan foydalanilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, raqamli texnologiyalar, zamonaviy bilim va ko‘nikmalar, innovatsion yondashuvlar hamda inson kapitalining sifati ta’lim rivojlanishining muhim omillari sifatida belgilandi. Olingan xulosalar raqamli iqtisodiyot sharoitida ta’limni rivojlantirishga doir ilmiy va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega. O’zbekiston universitetlari va maktablarida ta’limni rivojlantirish uchun raqamli texnologiyalardan keng foydalanib kelinyapti.
ZAMONAVIY O‘ZBEK TILIDA NEOLOGIZMLARNING SHAKLLANISH JARAYONI VA LEKSIK TIZIMDAGI O‘RNI
Mazkur maqolada zamonaviy o‘zbek tilida yangi so‘zlar va neologizmlarning paydo bo‘lish jarayoni hamda ularning leksik taraqqiyotdagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi neologizmlarning shakllanish manbalari, ularning tuzilish mexanizmlari va jamiyat tomonidan qabul qilinish xususiyatlarini aniqlashdan iborat. Metodologik asos sifatida tahlil va sintez, taqqoslash hamda manbaviy kuzatuv usullaridan foydalanildi. Ommaviy axborot vositalari, internet platformalari va ilmiy adabiyotlar asosida zamonaviy neologik birliklar yig‘ilib, ularning kelib chiqish omillari o‘rganildi.
ЁНҒИНЛАРНИ ОЛДИНИ ОЛИШ ТИЗИМИДА ПРОФАЙЛИНГ ТЕХНОЛОГИЯСИНИ ҚЎЛЛАШНИНГ ИЛМИЙ-АМАЛИЙ ЖИҲАТЛАРИ
Ёнғинлар инсон ҳаёти, соғлиғи ва моддий бойликлар учун катта хавф туғдиради. Амалиёт шуни кўрсатадики, ёнғинларнинг катта қисми инсон омили билан боғлиқ. Шу боис ёнғин хавфсизлиги тизимида инсон хулқ-атворини таҳлил қилишга асосланган инновацион ёндашувларни жорий этиш долзарб ҳисобланади
RUS ADABIYOTIDA ZAMONAVIY TADBIRKOR OBRAZI
Ushbu maqola rus adabiyotida zamonaviy tadbirkor obrazini tahlil qiladi. Tadqiqotda tadbirkorning ijtimoiy roli, axloqiy va ruhiy xususiyatlari, shuningdek, adabiy matnlarda uning jamiyatdagi mavqei va imiji ko‘rib chiqiladi. Maqolada XIX–XXI asrlardagi rus adabiyotida tadbirkor obrazlarining evolyutsiyasi, ijobiy va salbiy timsollari, shuningdek, ramziy va metaforik detallar orqali qahramonlarning xarakteri va qadriyatlari aks ettirilishi o‘rganiladi. Natijada, zamonaviy rus tadbirkori nafaqat moliyaviy faoliyat egasi, balki ma’naviy va ijtimoiy mas’uliyatni o‘zida mujassam etgan shaxs sifatida tasvirlanadi.
O‘ZBEK ADABIYOTIDA ISHBILARMON OBRAZINING MAVJUDLIGI
Ushbu maqolada o‘zbek adabiyotida ishbilarmon obrazining shakllanishi, rivojlanishi va badiiy talqini tahlil qilinadi. Turli davrlarda yaratilgan adabiy asarlarda ishbilarmon shaxsning ijtimoiy mavqei, ma’naviy-axloqiy qiyofasi hamda jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni yoritib beriladi. Mualliflar ishbilarmon obrazining real hayot bilan bog‘liqligi, uning ijobiy va salbiy jihatlari orqali adabiyotda ijtimoiy ong va qadriyatlar aks etishini ilmiy jihatdan asoslaydilar.
O‘ZBEK VA RUS ADABIYOTIDA TADBIRKORLARNING QIYOSIY OBRAZLARI
Ushbu maqolada o‘zbek va rus adabiyotida tadbirkorlarning badiiy obrazlari qiyosiy tahlil qilinadi. Maqolada klassik va zamonaviy asarlar misolida tadbirkor shaxsning ijtimoiy roli, axloqiy-psixologik xususiyatlari va jamiyatdagi o‘rni tahlil qilinadi. Qiyosiy yondashuv yordamida o‘zbek va rus adabiyotidagi tadbirkor obrazlarining o‘xshash va farqli jihatlari aniqlanadi, ularning pedagogik, tarbiyaviy va ijtimoiy ahamiyati ko‘rsatib beriladi.
X–XV ASRLARDA G‘ARBIY YEVROPA SHAHARLARIDA O‘ZINI O‘ZI BOSHQARISH TIZIMINING EVOLYUTSIYASI
Mazkur ilmiy ishda X–XV asrlarda G‘arbiy Yevropa shaharlarida o‘zini o‘zi boshqarish tizimining shakllanishi va evolyutsiyasi kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda o‘rta asr shaharlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivoji, savdo va hunarmandchilikning kengayishi, kommunal harakatlar hamda huquqiy institutlarning vujudga kelishi shahar avtonomiyasining asosiy omillari sifatida yoritiladi. Italiya shahar-respublikalari, Fransiya va Angliya shaharlari hamda Germaniyadagi erkin imperiya shaharlari misolida o‘zini o‘zi boshqarish tizimlarining mintaqaviy xususiyatlari tahlil qilinadi. Shuningdek, shahar boshqaruvining markazlashgan davlat hokimiyati bilan munosabatlari va uning uzoq muddatli tarixiy ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot natijalari o‘rta asr shaharlarida shakllangan o‘zini o‘zi boshqarish tajribasi zamonaviy munitsipal boshqaruv va fuqarolik jamiyati institutlarining tarixiy ildizi ekanini ko‘rsatadi.
ПРОБЛЕМА НАЦИОНАЛЬНОГО САМОСОЗНАНИЯ И НЕЗАВИСИМОСТИ В РУССКОЙ И УЗБЕКСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ
В данной работе рассматривается проблема национального самосознания и независимости в русской и узбекской литературе периода национального возрождения. Анализируются философско-социальные и художественные аспекты формирования национальной идентичности, роль интеллигенции и литературы в пробуждении культурного и духовного самосознания. Особое внимание уделяется взаимосвязи личностной свободы и общественной независимости, а также сравнению подходов русской и узбекской литературной традиции к этой проблематике. Работа опирается на конкретные произведения и творческое наследие ключевых авторов XIX–XX веков, что позволяет выявить общие закономерности и отличительные особенности национального самосознания в двух литературных контекстах.
TA’LIM TIZIMIGA INTELEKTUAL TEXNOLOGIYALARNI TATBIQ ETISH
Mazkur maqolada ta’lim tizimiga intellektual texnologiyalarni tatbiq etishning dolzarbligi, pedagogik ahamiyati hamda amaliy imkoniyatlari tahlil qilingan. Sun’iy intellekt, adaptiv ta’lim tizimlari, raqamli tahlil vositalari va intellektual o‘quv platformalarining ta’lim sifatini oshirishdagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, intellektual texnologiyalar asosida ta’lim jarayonini tashkil etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
AQSHDA JINOYATCHILIKKA QARSHI KURASHISHDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH: TEXNOLOGIYALAR VA AMALIY NATIJALAR
Mazkur maqolada AQSH huquq-tartibot organlari tomonidan jinoyatchilikka qarshi kurashishda qo‘llanilayotgan sun’iy intellekt texnologiyalari va ularning aniq amaliy natijalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda jinoyatlarni prognozlash, raqamli kriminalistika, biometrik identifikatsiya hamda kiberjinoyatlarga qarshi kurashda qo‘llanilgan sun’iy intellekt tizimlari misolida ularning samaradorligi ochib beriladi. Maqola o‘quvchilar uchun tushunarli bo‘lishi maqsadida “texnologiya – jinoyat turi – erishilgan natija” tamoyiliga asoslanadi.
ZAMONAVIY KLINIK LABARATORIYALARNI TURLARI VA VAZIFALARI
Klinik laboratoriya kasallikni tashxislash va davolash uchun muhim bo'lgan maslahatlarni beradi. Klinik laboratoriya olimlari ushbu maslahatlarni klinik laboratoriyalarda qon va tana suyuqliklarini diagnostik tekshiruvdan o'tkazish orqali olishadi. Bu belgilar inson tanasida mavjud. Ma'lumki, yechim izlayotganda, uning sababini aniqlash kerak. Klinik laboratoriyada Vrach labarant ko'rsatmasi bo'yicha testlarni o'tkazish orqali kasallik yoki jarohatlarga yechim va muqobil usullarni izlaydi.
FARG‘ONA–TOSHKENT AN’ANAVIY G‘IJJAK IJROCHILIGI MAKTABLARI
Mazkur maqolada Farg‘ona–Toshkent hududiga xos an’anaviy g‘ijjak ijrochiligi maktablarining tarixiy shakllanishi, uslubiy xususiyatlari, ijro texnikasi, repertuar an’analari va pedagogik tamoyillari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda ushbu hududda shakllangan ijrochilik an’analari ustoz-shogird maktabi, maqom ijrochiligi, xalq kuylarining talqini hamda akademik ta’lim tizimi bilan o‘zaro bog‘liqligi asoslab beriladi. Farg‘ona–Toshkent ijrochilik maktabining o‘ziga xosligi, musiqiy bezaklar, vibratsiya, kamon yuritish usullari va ohang talqinidagi nozik jihatlar alohida yoritiladi. Maqola natijalari milliy cholg‘u ijrochiligi tarixini chuqurroq anglash hamda zamonaviy ta’lim jarayonida an’anaviy uslublarni saqlab qolish masalalariga ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
BRONZA DAVRIDA O‘ZBEKISTONDA SHAHARLARNING VUJUDGA KELISHI
Ushbu tezis O‘zbekistonning qadimgi tarixini tadqiq etish jarayonida shaharlar shakllanishi, sivilizatsiya va davlatchilikning rivojlanish bosqichlari o‘rganilgan. Shaharlar tarixiy davrlarda ma’muriy, harbiy-siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy markaz sifatida faoliyat ko‘rsatganligi ko‘rsatib o‘tiladi. Bronza davrida metall qurollar, kulolchilik, zargar­lik va tukimachilikning shakllanishi, shuningdek, sun’iy sug‘orish inshootlarining keng qo‘llanilishi qadimiy iqtisodiy va ijtimoiy tizimni yoritadi.
RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA OLIY TA’LIM MUASSASASI BIRITUVCHILRINI RAQOBATBARDOSHLIGIGA TA’SIR QILUVCHI OMILLAR
Ushbu ishda tez suratda rivojlanayotgan raqamli iqtisodiyotda oliy ta’lim muassasalari bitiruvchilarining raqobatbardoshligiga ta‘sir qiluvchi omillar tahlil qilinadi. Unda mehnat bozoriga muvaffaqiyatli integratsiyalashish uchun zarur bo‘lgan asosiy kompetensiyalar, shuningdek, ta’lim dasturlarini raqamli bozor talablariga moslashtirish mexanizmlari o‘rganiladi. Mualliflar ta’lim natijalari va ish beruvchilar ehtiyojlari o‘rtasidagi tafovutni aniqlaydilar va raqobatbardoshlikni oshirish uchun kompetensiyaga asoslangan yondashuvlar va strategiyalarni taklif qiladilar.
GLOBALLASHUV DAVRIDA OILAVIY TARBIYANING ZAMONAVIY MUAMMOLARI VA ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada globallashuv jarayonining oilaviy tarbiyaga ta’siri ilmiy nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda globallashuvning ijtimoiy, madaniy va axborot-kommunikatsiya sohalaridagi rivojlanishlari oilaviy qadriyatlar va tarbiyaviy jarayonlarga qanday ta’sir qilishi ko‘rib chiqilgan. Shu bilan birga, oilaviy tarbiyadagi zamonaviy muammolar, xususan, global madaniyatning mahalliy qadriyatlar bilan uyg‘unlashmasligi, ota-onaning bandligi va axborot oqimining yosh avlod tarbiyasiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari oilaviy tarbiyani modernizatsiya qilish, milliy va tarixiy qadriyatlarni saqlash hamda zamonaviy pedagogik yondashuvlarni joriy etish yo‘llarini aniqlashga yordam beradi. Maqola global jarayonlar sharoitida oilaviy tarbiyani samarali tashkil etish bo‘yicha ilmiy va amaliy tavsiyalarni taqdim etadi.
GAMIFIKATSIYA VOSITALARI YORDAMIDA YOSHLAR O‘RTASIDA GENDERTENGLIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK MODELI
Mazkur maqolada gamifikatsiya vositalari yordamida yoshlar o‘rtasida gender tenglik madaniyatini shakllantirishning pedagogik modeli ishlab chiqiladi. O‘yin elementlari orqali motivatsiyani oshirish, stereotiplarni yengib o‘tish va teng huquqli muhit yaratish imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi. Taklif etilgan model yoshlarning ijtimoiy faolligi va hamkorlik ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
YONG‘IN OLDINI OLISHNING ZAMONAVIY USULLARI
Mazkur maqolada yong‘in xavfsizligini ta’minlashda zamonaviy usullar, ularning texnologik, profilaktik va pedagogik yondashuvlar orqali samaradorligi ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, avtomatlashtirilgan signalizatsiya tizimlari, tutun va issiqlik sensorlari hamda sun’iy intellektga asoslangan monitoring tizimlari yong‘in sodir bo‘lishining dastlabki bosqichida aniqlash imkonini beradi. Shu bilan birga, xavfsizlik rejalarini ishlab chiqish, foydalanuvchilarni ogohlantirish tizimlari va interaktiv treninglar yong‘in oqibatlarini minimal darajaga tushirishga xizmat qiladi. Tadqiqot integratsiyalashgan yondashuv — texnologik, profilaktik va pedagogik choralarni uyg‘unlashtirish — yong‘in xavfsizligini maksimal darajada ta’minlashda samarali ekanligini ko‘rsatadi. Mazkur ish yong‘in xavfsizligini oshirish, inson hayoti va mol-mulkni himoya qilish hamda ilg‘or xavfsizlik tizimlarini rivojlantirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga ilmiy asos yaratadi.
ZAMONAVIY TA’LIM SHAROITIDA FANLARNI O‘QITISH METODIKASINI RIVOJLANTIRISHDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISHNI BOSHQARISHNI TAKOMILLASHTIRISH (BOSHLANG‘ICH SINFLAR KESIMIDA).
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinflarda fanlarni o‘qitish metodikasini rivojlantirish jarayonida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni boshqarish masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi sun’iy intellekt vositalarini ta’lim jarayoniga joriy etishning metodik va boshqaruv mexanizmlarini ilmiy asoslashdan iborat. Tadqiqot davomida adabiyotlar tahlili, pedagogik kuzatuv va taqqoslash metodlaridan foydalanildi. Olingan natijalar sun’iy intellektdan samarali boshqaruv asosida foydalanish ta’lim sifati va o‘quvchilarning bilish faolligini oshirishini ko‘rsatdi.
SUN’IY INTELLEKT ASOSIDA UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA FIZIKA FANINI O‘QITISH METODIKASINI RIVOJLANTIRISH VA BOSHQARISH MASALALARI
Mazkur maqolada umumta’lim maktablarida fizika fanini o‘qitish metodikasini rivojlantirish jarayonida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishni samarali boshqarish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi sun’iy intellekt asosidagi ta’lim vositalarini fizika fanini o‘qitish jarayoniga integratsiya qilishning metodik va boshqaruv mexanizmlarini takomillashtirishdan iborat. Tadqiqotda adabiyotlar tahlili, pedagogik kuzatuv, taqqoslash va empirik tahlil metodlaridan foydalanildi. Natijalar sun’iy intellektdan tizimli va boshqariladigan foydalanish o‘quvchilarning fizik tushunchalarni o‘zlashtirish darajasi va amaliy ko‘nikmalarini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatdi.